Login

Register

Login

Register

Ο Πετρόμυλος

Ο Πετρόμυλος


Ο πετρόμυλος γεννήθηκε από μια παιδική ανάμνηση. Την ανάμνηση του Μπαρμπά Κώστα που βοηθάει τον πατέρα του στη λειτουργία του νερόμυλου της οικογένειάς στο χωριό Αετός, Μεσσηνίας. Η ιστορία διακόπτεται βίαια όταν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου το χωριό καίγεται ολοσχερώς από τους Γερμανούς. Η οικογένεια αδυνατεί να χτίσει από την αρχή τον νερόμυλο και μετά από λίγα χρόνια τα αδέρφια του Κώστα, αλλά και ο ίδιος, ξενητεύονται στην μακρινή Αφρική. Οι αναμνήσεις του νερόμυλου ξεθωριάζουν, αλλά δεν σβήνουν. Παραμένουν ως μια σπίθα που αρνείται να σβήσει, ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή θα ξανά φουντώσει. Το 2013, και μετά από σχεδόν 70 χρόνια, ο Μπάρμπα Κώστας, έχοντας επιστρέψει από το εξωτερικό αποφασίζει να δημιουργήσει έναν πετρόμυλο στοv Άσσο Κορινθίας. Ορμώμενος αποκλειστικά από εκείνες τις παιδικές αναμνήσεις του, ξενικά το έργο. Αντιμετωπίζει πολλές δυσκολίες καθώς είναι αδύνατο να βρεθούν μυλόπετρες για το άλεσμα το σιταριού. Τελικά, μετά από αναζητήσεις στο εξωτερικό, προμηθεύτηκε τέσσερις μυλόπετρες και ξεκινά την λειτουργία του πετρόμυλου. Για εμάς όμως, η λειτουργία του πετρόμυλου δεν είναι μόνο η αναβίωση μιας παραδοσιακής διαδικασίας προκειμένου να αποτελέσει μια ζωντανή υπενθύμιση του πως ζούσαν οι πρόγονοι μας. Αποτελεί ένα βήμα προς το μέλλον. Η τεχνολογική πρόοδος έχει προσφέρει σπουδαίες δυνατότητες στους ανθρώπους. Όμως, ταυτόχρονα είναι η αιτία για να χάσουμε την επαφή μας με την φύση. Οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας δημιούργησαν την ανάγκη για προϊόντα που μπορούν να συντηρηθούν για αρκετά μεγάλα χρονικά διαστήματα – σε βάρος της καθαρότητας/αγνότητας τους.
Στον Πετρόμυλο του Μπάρμπα Κώστα αναλαμβάνουμε μια δέσμευση τιμής – μια υπόσχεση. Τα προϊόντα που παράγουμε δεν περιέχουν κανένα προσθετικό ή συντηρητικό – καμμία ουσία χημική, ξένη προς τη παραδοσιακή φύση τους. Έτσι τα νέα παιδιά – η επόμενη γενιά – θα μεγαλώσουν με την ίδια φροντίδα και με τα ίδια προϊόντα που απολάμβαναν οι πρόγονοι τους. Ο πετρόμυλος γίνεται έτσι ένας ζωντανός σύνδεσμος μεταξύ των γενεών.

Ο Μυλωνάς


Ο μυλωνάς υπήρξε σημαντικός παράγοντας στην κοινωνία του τόπου του. Σε καιρούς που η ζωή ήταν θεμελιωμένη πάνω στην γεωργία και στην κτηνοτροφία, αυτός ήταν ο τεχνοκράτης της εποχής. Το επάγγελμά του χρειαζόταν γεροσύνη, γνώσεις και ικανότητες. Γεροσύνη για να αντεπεξέρχεται στα ξενύχτια, στα μεγάλα βάρη που σήκωνε και την πολλή δουλειά που έκανε. Διόρθωνε τα εξωτερικά υδραυλικά, καθάριζε την παλκουτή που γέμιζε συνέχεια πέτρες και περπάταγε ώρες μέσα στην κακοκαιρία, και στην αγριότητα των στοιχείων της φύσης, όταν η κατεβασιά του χάλαγε τη νεροδεσιά και έπρεπε να την διορθώσει. Μπελάς μεγάλος ήταν και το μυλαύλακο. Το χειμώνα το κουμαντάριζε να μην ξεχειλίζει και μπουκώνει ο μύλος και το καλοκαίρι μάζευε όλο το νερό, «με τη γλώσσα» που λένε, να μην χάνεται σταλιά και σταματάει να δουλεύει. Από τις ταλαιπωρίες που τράβαγε για το μυλαύλακο έμεινε ο λόγος «καθένας με τον πόνο του και ο μυλωνάς τ’ αυλάκι του».

Το Ξαϊ


Ξάϊ λέμε το αλεστικό δικαίωμα που έπαιρνε ο μυλωνάς για να μετατρέψει το σιτάρι σε αλεύρι. Το ξάϊ καθιερώθηκε μαζί με το επάγγελμα του μυλωνά, όταν οι Ρωμαίοι ανακάλυψαν τον περιστροφικό μύλο (ανθρωπόμυλο – Ζωόμυλο), το λεγόμενο Ρωμαϊκό. Η λέξη ξάϊ προέρχεται από την λατινική exagnum που σημαίνει στάθμιση – ζυγός. Η λέξη αυτή βασίζεται στην ελληνική exigo (ΛατινοΕλληνικό λεξικό Ενρίκου Ουλέριχου, σελ. 248) που σήμαινε εξάγω και εξαγωγή. Είναι και αυτή μια από το πλήθος των ελληνικών λέξεων που τις εξάγαμε στην ανθρωπότητα και τις εισάγαμε σαν ξενες.
Τα πρώτα χρόνια ο μυλωνάς έπαιρνε το δικαίωμα του με μια ξύλινη ή τσίγκινη σέσουλα που την έλεγαν «Φαΐ». Φάϊαζε, λοιπόν ο μυλωνάς και σε ένα τσουβάλι αλεύρι έπαιρνε για ξάϊ ένα φαΐ. Την ώρα που αυτός φάϊαζε, ο πελάτης παρακολουθούσε με προσοχή και καχυποψία τις κινήσεις του, γιατί πίστευε ότι του έπαιρνε πάντα περισσότερο από το δικαίωμα του. Αργότερα όταν ανακαλύφθηκε στην αρχή το καντάρι και μετά η πλάστιγγα και πάλι υποψιαζόταν τον μυλωνά, ότι αυτός με την δεξιοτεχνία που τον διέκρινε στο ζύγισμα, έβρισκε τρόπους να αλλοιώνει το αποτέλεσμα του ζυγίσματος υπέρ αυτού. Γι’ αυτό το ξαϊάζω έγινε συνώνυμο με το ξαφρίζω.
Το αλεστικό δικαίωμα του μυλωνά ήταν στην αρχή το 5% της ποσότητας που άλεθε, αργότερα το δικαίωμα αυτό αυξήθηκε σε 7% και τα τελευταία χρόνια έγινε 10%. Στα νησιά που άλεθαν σε νερόμυλους και ανεμόμυλους, το χειμώνα το ξάϊ στους νερόμυλους ήταν 5%, ενώ το καλοκαίρι στους ανεμόμυλους 11% Το ξάϊ σε πολλά μέρη της Ελλάδας ήταν μονάδα τοπικών μετρήσεων χωρητικότητας. Για το λαό μας το ξάϊ είχε και πονηρή σημασία, την «ξάϊασε» λέμε και εννοούμε την στρίμωξε γιατί ο μυλωνάς είχε και την φήμη του μεγάλου γυναικά.

Λειτουργία Νερόμυλου

Βασική προϋπόθεση για την λειτουργία ενός νερόμυλου είναι το νερό. Το νερό μπορεί να προέρχεται από ένα κοντινό ποτάμι ή από μια πηγή η οποία δεν στερεύει κατά την διάρκεια του χρόνου. Για να φέρουμε το νερό στο μύλο, για πρακτικούς λόγους ο μύλος είναι πολύ κοντά σε άφθονο νερό, χρησιμοποιούμε συνήθως ένα αυλάκι. Το αυλάκι θα φτάσει μέχρι κάποιο σημείο και μετά είναι αδύνατο να συνεχίσει διότι θέλουμε το νερό να φθάσει πάνω ακριβώς από τον μύλο(εναέρια) ώστε να κερδίζουμε όσο το δυνατόν περισσότερη ενέργεια κατά την πτώση του. Η προέκταση του αυλακιού ονομάζεται κανάλι. Στο σημείο που ενώνονται το αυλάκι με το κανάλι υπάρχει μια κόφτρα για να σταματάμε την ροή του νερού προς τον μύλο όταν δεν το χρειαζόμαστε, δηλαδή η κόφτρα είναι κάτι σαν το κουμπί εκκίνησης – τερματισμού. Το κανάλι είναι ένα μεγάλο χωνί, πλατύ στην είσοδό του και στενό στην έξοδο ώστε να αυξάνει την πίεση εξόδου του εισερχόμενου νερού. Η έξοδος του καναλιού ονομάζεται σφούνι ή σιφώνι. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η διάμετρος εισόδου είναι 1,5m, η διάμετρος εξόδου 0,3m και έχει ύψος τουλάχιστον 10m. Το ζούριο η τμήμα της βάσης του μύλου. Ουσιαστικά είναι μια θολωτή καμάρα η οποία επιτρέπει την διέλευση του χρησιμοποιηθέντος νερού προς το σημείο που θέλουμε να το κατευθύνουμε. Οι διαστάσεις του ζουρίου ποικίλουν ανάλογα με τα δομικά χαρακτηριστικά του μύλου, μια ενδεικτική τιμή είναι: ύψος καμάρας 1m και πλάτος γύρω στα 4m. Μέσα στο ζούριο είναι η τράπεζα, δηλαδή ένα μακρύ τετράγωνο σίδερο το οποίο πρέπει να έχει στερεωθεί από την μια του πλευρά πάρα πολύ καλά. Στην μέση της τράπεζας υπάρχει μία τρύπα ώστε να στηρίζεται η μύτη του άξονα η οποία λέγεται κεντρί. Στο σημείο αυτό πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η αναπόφευκτη τριβή του άξονα με την τράπεζα μπορεί να μας δώσει δυσάρεστα αποτελέσματα όσον αφορά την λειτουργία του μύλου μας.

Διαβάστε Περισσότερα